W dniach 26–29 maja 2026 roku delegacja Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji (WZK) Województwa Małopolskiego przebywała na wizycie studyjnej w Kopenhadze. Celem wyjazdu zorganizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy było poznanie sprawdzonych europejskich rozwiązań w obszarze edukacji dorosłych, kształcenia zawodowego oraz budowania trwałych partnerstw między nauką, biznesem a samorządem. Zebrane doświadczenia stanowią cenny punkt odniesienia dla dalszego rozwoju edukacji pozaformalnej i idei uczenia się przez całe życie (Lifelong Learning) w Polsce.
W składzie wielosektorowej delegacji reprezentującej Małopolskę znaleźli się m.in. przedstawiciele regionalnego samorządu, kuratorium oświaty, urzędów pracy, uczelni wyższych oraz organizacji pozarządowych – w tym Jacek Kwiatkowski, Prezes Zarządu Fundacji Małopolska Izba Samorządowa.
Intensywny program wizyty objął kluczowe instytucje, które od lat współtworzą unikatowy, duński model rozwoju kompetencji. Co z tych spotkań warto przenieść na grunt polskiej praktyki i funkcjonowania Lokalnych Ośrodków Wiedzy i Edukacji?
Śladami Grundtviga: Edukacja pozaformalna sercem kapitału społecznego
Niezwykle inspirującym punktem wizyty było spotkanie w Grundtvigsk Forum, prowadzonym przez Ingrid Ank – liderkę Grundtvig Akademiet. Uczestnicy mieli okazję zagłębić się w filozofię duńskich uniwersytetów ludowych (folk high schools), których fundamentem są idee N.F.S. Grundtviga.
To właśnie tam od ponad 150 lat realizuje się edukacja oparta na dialogu, wolna od sztywnych ram egzaminacyjnych, ukierunkowana na rozwój osobisty, obywatelski i budowanie silnych wspólnot. Wnioski z tego spotkania bezpośrednio korespondują z misją polskich LOWE: edukacja pozaformalna nie jest jedynie dodatkiem do systemu, lecz kluczowym narzędziem wzmacniania zaangażowania społecznego i odpowiedzialności obywatelskiej.
Flexicurity i rola lokalnego samorządu w aktywizacji
O tym, jak duński model łączy elastyczność rynku pracy z bezpieczeństwem socjalnym (flexicurity), opowiedział Troels van Dijk, dyrektor Centrum Zatrudnienia w gminie Faxe. Spotkanie to pokazało, jak ogromną rolę odgrywa samorząd lokalny w koordynowaniu działań edukacyjnych i gospodarczych.
W Danii kluczem do skutecznej aktywizacji – zarówno młodzieży, jak i osób dorosłych potrzebujących przekwalifikowania – jest głęboka personalizacja wsparcia: tworzenie indywidualnych ścieżek rozwoju, wczesne identyfikowanie potrzeb oraz ścisła, codzienna współpraca lokalnego urzędu z pracodawcami i szkołami.
Edukacja dualna w praktyce biznesowej
Wizyta w przedsiębiorstwie budowlanym Christiansen & Essenbæk pozwoliła delegatom zobaczyć, jak koncepcja Lifelong Learning funkcjonuje w realiach rynkowych. Firma ta ściśle współpracuje z sektorem edukacji, realizując model kształcenia dualnego (łączenie teorii z płatnymi praktykami dla uczniów).
Dla obszaru edukacji dorosłych szczególnie interesujący okazał się duński program AMU. To elastyczny system kursów zawodowych pozwalający pracownikom na szybkie aktualizowanie kompetencji w odpowiedzi na dynamiczne zmiany technologiczne. Finansowe mechanizmy wsparcia oraz wysoka kultura organizacyjna sprawiają, że inwestowanie w rozwój kadr jest dla duńskich pracodawców naturalnym elementem strategii biznesowej.
Praktyczny profil szkolnictwa wyższego
Ostatnim akcentem wizyty był Campus Carlsberg (Københavns Professionshøjskole) – jedna z największych duńskich uczelni zawodowych, kształcąca m.in. przyszłych nauczycieli, pedagogów i pracowników socjalnych.
Uczelnia ta w pełni realizuje ideę powiązania nauki z rynkiem pracy. Proces dydaktyczny opiera się tam na pracy projektowej, zespołowości oraz rozwijaniu kluczowych kompetencji miękkich (komunikacyjnych i społecznych), które decydują o elastyczności absolwentów na nowoczesnym rynku pracy.
Główne wnioski dla Małopolski i modelu LOWE
Czterodniowa wizyta studyjna w Kopenhadze dostarczyła małopolskiej delegacji wielu cennych wniosków i rekomendacji:
- Człowiek w centrum uwagi systemu: Duński system nastawiony jest na człowieka – jego potrzeby, ograniczenia i aspiracje. Wszystkie instrumenty systemu wsparcia nakierowane są jak najwyższy poziom produktywności i satysfakcji. Państwo dba, ale i wymaga. Szacunek dla pracy, a nie tytułów, stanowisk, pozycji, funkcji ma fundamentalne znaczenie dla sukcesów gospodarczych i stabilizacji rozwoju Danii praktycznie od 1945 r.
- Synergia trzech sektorów: Prawdziwa skuteczność systemu uczenia się przez całe życie tkwi w zatarciu barier między administracją publiczną, instytucjami edukacyjnymi a biznesem. Pracodawcy muszą być aktywnymi współtwórcami procesów edukacyjnych.
- Elastyczność i szybka odpowiedź na potrzeby: Duński system udowadnia, że formy kształcenia dorosłych muszą być modułowe, krótkie i maksymalnie dopasowane do dynamicznie zmieniających się realiów rynkowych.
- Edukacja oparta na wspólnocie: Sukces modelu uniwersytetów ludowych pokazuje, że silna motywacja do nauki dorosłych rodzi się tam, gdzie edukacja łączy się z budowaniem relacji, poczuciem wspólnoty i rozwojem osobistym – co stanowi doskonałe potwierdzenie słuszności założeń funkcjonowania Lokalnych Ośrodków Wiedzy i Edukacji (LOWE).
Doświadczenia przywiezione z Danii bez wątpienia posłużą jako inspiracja do dalszego doskonalenia regionalnej polityki edukacyjnej i wdrażania nowoczesnych, elastycznych form wsparcia uczenia się przez całe życie w województwie małopolskim.
*** Artykuł opracowany na podstawie oficjalnego Protokołu z wizyty studyjnej delegacji WZK Województwa Małopolskiego w Danii (26–29 maja 2026 r.) zatwierdzonego przez Dyrektora Departamentu Edukacji UMWM, Dariusza Styrnę.
https://malopolskauczy.pl/wydarzenia/dunskie-inspiracje-dla-malopolski